ชาวบ้านนางแลยื่นพิสูจน์สิทธิที่ดิน 156 แปลง! งัดหลักฐานชุมชนเก่า–ภาพถ่ายทางอากาศ ยืนยันทำกินมาก่อนประกาศเขตป่า

วันที่ 21 กันยายน 2569 ที่ศาลากลางจังหวัดเชียงราย นางเตียนทอง เรือนคำ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 7 และนายไพโรจน์ ทวีสุข ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 17 ต.นางแล พร้อมด้วย นายธรรมวัตร พรมเสน ผู้ประสานงาน และตัวแทนชาวบ้าน นำเอกสารยื่นคำร้องต่อคณะอนุกรรมการพิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐจังหวัดเชียงราย หรือ คพร.จังหวัดเชียงราย โดยมี อุทัย กันทะวิน ปลัดอำเภอ เป็นตัวแทนรับมอบ เพื่อส่งต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบตามขั้นตอน กรณีขอให้รัฐนำที่ดินของชาวบ้านจำนวน 156 แปลง เข้าตรวจสอบทีละแปลงว่า ครอบครัวใดเข้าครอบครองและทำประโยชน์มาตั้งแต่เมื่อใด โดยเฉพาะการพิสูจน์ว่ามีการอยู่อาศัยและทำกิน ก่อนวันที่รัฐประกาศพื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตที่ดินของรัฐหรือไม่

ปัญหาสะสมจากพื้นที่รัฐประกาศทับซ้อนหลายชั้น

จังหวัดเชียงรายมีป่าสงวนแห่งชาติ 30 ป่า รวมเนื้อที่กว่า 4.4 ล้านไร่ หรือประมาณ 60.31% ของพื้นที่จังหวัด ขณะที่พื้นที่บ้านนางแลในมีประวัติการประกาศพื้นที่ของรัฐหลายช่วงเวลา

เริ่มจากมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 16 มิถุนายน 2513 จำแนกป่าดอยนางแลเป็นป่าไม้ถาวร แปลงที่ 5 ต่อมาวันที่ 10 เมษายน 2521 มีการประกาศเขตป่าสงวนแห่งชาติ “ป่าดอยนางแล ป่าดอยยาว และป่าดอยพระบาท” และต่อมาในปี 2537 มีพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตปฏิรูปที่ดิน หรือพื้นที่ ส.ป.ก.

ฝ่ายชาวบ้านระบุว่า ปัญหาคือมีประชาชนตั้งบ้านเรือนและทำกินอยู่ในพื้นที่มาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ แต่ในอดีตชุมชนอยู่ห่างไกล การเดินทางลำบาก และการประชาสัมพันธ์เรื่องการแจ้งสิทธิในที่ดินตามหลักฐาน ส.ค.1 เข้าไม่ถึงประชาชนอย่างทั่วถึง ทำให้ที่ดินบางส่วนตกสำรวจและต่อมาถูกจัดอยู่ในเขตที่ดินของรัฐ

ชาวบ้านกลุ่มนี้จึงโต้แย้งสิทธิและไม่ประสงค์รับ ส.ป.ก.4-01 แต่ต้องการให้รัฐตรวจสอบประวัติการครอบครองเดิมก่อน หากพิสูจน์ได้ว่ามีสิทธิตามกฎหมาย ก็ต้องการเข้าสู่กระบวนการออกเอกสารสิทธิหรือโฉนดให้ถูกต้อง

งัดหลักฐานเก่ากว่า 100 ปี พิสูจน์การตั้งชุมชน

ในการยื่นคำร้องครั้งนี้ นางเตียนทองและคณะกรรมการหมู่บ้านรวบรวมหลักฐานหลายประเภท เพื่อแสดงให้เห็นว่าบ้านนางแลในเป็นชุมชนเก่าแก่และมีการใช้พื้นที่มาเป็นเวลานาน

หลักฐานที่นำมายื่นมีทั้งข้อมูล นายสุภา เรือนคำ ผู้ใหญ่บ้านนางแลใน และข้อมูลเจ้าอาวาสวัดนางแลในตั้งแต่ พ.ศ.2460 รวมถึงทะเบียนบ้านเก่าตั้งแต่ พ.ศ.2458 สัญญาสมรส พ.ศ.2501 และหลักฐานโบราณสถาน “เวียงฮ่อ” รหัสทะเบียน 12-11 ซึ่งพบแนวคูเมืองและกำแพงเมืองโบราณ

อีกหลักฐานสำคัญคือ ภาพถ่ายทางอากาศของกรมแผนที่ทหาร ชุดปี พ.ศ.2497 โครงการ WWS, ปี พ.ศ.2513 โครงการ VAP-61 และปี พ.ศ.2519 ซึ่งฝ่ายชาวบ้านระบุว่าเป็นภาพที่ผ่านการรับรอง และสามารถใช้ตรวจสอบร่องรอยการอยู่อาศัยหรือทำประโยชน์ในพื้นที่ก่อนการประกาศเขตของรัฐได้

กฎหมายซับซ้อน แต่หลักง่าย ๆ คือ “ใครอยู่และทำกินก่อน”

ฝ่ายชาวบ้านยังอ้างบันทึกความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 775/2561 เกี่ยวกับมติ ครม. วันที่ 14 พฤศจิกายน 2504 โดยสาระที่ชาวบ้านนำมาใช้ประกอบคำร้องคือ การกำหนดแนวป่าในระยะแรกยังเป็นกรอบเบื้องต้น และต้องมีขั้นตอนสำรวจจำแนกประเภทที่ดินให้ชัดเจน จึงต้องตรวจสอบสิทธิของประชาชนที่อ้างว่าครอบครองพื้นที่มาก่อนด้วย

นอกจากนี้ยังอ้าง คำสั่งคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ที่ 1/2564 และหลักเกณฑ์การพิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐ ซึ่งอธิบายเป็นภาษาง่าย ๆ ได้ว่า แม้ชาวบ้านไม่มีเอกสารราชการเก่าที่ออกก่อนรัฐประกาศพื้นที่ แต่หากมีพยานบุคคล หลักฐานในพื้นที่ หรือหลักฐานอื่นสนับสนุน ก็ยังสามารถนำเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบได้

หนึ่งในวิธีพิสูจน์คือให้นำ ภาพถ่ายทางอากาศเก่ามาอ่านและแปลผล หากพบร่องรอยบ้านเรือน การเพาะปลูก หรือการใช้ประโยชน์ในที่ดินก่อนวันที่พื้นที่กลายเป็นที่ดินของรัฐ ก็สามารถใช้เป็นหลักฐานประกอบการพิจารณาสิทธิได้

หลังรับหนังสือ ชาวบ้านขอให้ คพร.จังหวัดเชียงรายเร่งตรวจสอบเอกสารและหลักฐาน พร้อมส่งข้อมูลที่จำเป็นให้คณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้องอ่านและแปลภาพถ่ายทางอากาศ เพื่อพิสูจน์สิทธิเป็นรายแปลง ก่อนนำผลมาพิจารณาตามกฎหมายต่อไป

#เชียงราย #นางแล #บ้านนางแลใน #พิสูจน์สิทธิที่ดิน #ที่ดิน156แปลง #ที่ดินทำกิน #ป่าสงวนแห่งชาติ #คพร #คทช #สปก #ปัญหาที่ดิน #สิทธิชุมชน #ข่าวเชียงราย #เป็นข่าว