จากแปลงชาเลือดมังกรสู่ “ห้องเรียนชีวิต” เด็กเชียงรายปัญญานุกูลฝึกอาชีพจริง สร้างรายได้จริง

โครงการดังกล่าวเริ่มต้นจากการนำต้นเลือดมังกรเข้ามาปลูกภายในโรงเรียน โดยได้รับองค์ความรู้และการสนับสนุนจากชุมชนบ้านดอยช้างและ HERAMON FARM เฮอร์โมน คอฟฟี่ ฟาร์ม เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้กระบวนการผลิตชาโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน และประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับการจัดการเรียนการสอน

ข้อมูลของโรงเรียนระบุว่า ในปีการศึกษา 2565 นักเรียน ครู และผู้ปกครองได้ร่วมกันปลูกต้นเลือดมังกร ก่อนเรียนรู้กระบวนการแปรรูปตั้งแต่การเก็บใบ การล้าง การผึ่งให้สะเด็ดน้ำ การคั่ว การนวด การตาก และการอบ ตลอดจนการจัดทำบรรจุภัณฑ์ ขณะที่ปีการศึกษา 2566 ได้ต่อยอดต้นเลือดมังกรเป็นส่วนผสมของกาแฟและชา พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ “กาแฟไม่ธรรมดา” “ชาไม่ธรรมดา” และ “ขนมไม่ธรรมดา” เพื่อจำหน่ายผ่านศูนย์ฝึกปฏิบัติงานอาชีพ “ร้านกาแฟไม่ธรรมดา” เชียงรายปัญญาฯ

นางสาวปวริศา ศิริตัน รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ โรงเรียนเชียงรายปัญญานุกูล จังหวัดเชียงราย กล่าวว่า จุดเริ่มต้นของการนำชาเลือดมังกรมาใช้ในการเรียนรู้ เพราะโรงเรียนตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นเมืองชาและกาแฟ ขณะที่นักเรียนส่วนใหญ่มีภูมิลำเนาอยู่บนพื้นที่สูง จึงมองเห็นโอกาสในการนำองค์ความรู้เรื่องชามาพัฒนาเป็นงานและอาชีพที่เหมาะสมกับนักเรียน

การเรียนรู้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการปลูก แต่ให้นักเรียนมีส่วนร่วมตลอดกระบวนการ โดยในช่วงแรกโรงเรียนใช้การ “เสริมแรงทางบวก” เพื่อสร้างแรงจูงใจ ด้วยการรับซื้อใบชาเลือดมังกรสดจากนักเรียนในราคา กิโลกรัมละ 100 บาท ทำให้นักเรียนเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการทำงานกับรายได้ของตนเอง เช่น หากเก็บชาได้ครึ่งกิโลกรัมก็จะได้รับค่าตอบแทน 50 บาท

หลังจากเก็บเกี่ยว นักเรียนอีกกลุ่มจะเข้ามารับผิดชอบกระบวนการแปรรูป โดยโรงเรียนสนับสนุนค่าตอบแทนสำหรับการคั่วชา กระทะละ 500 บาท ให้นักเรียนรวมกลุ่มกันประมาณ 3–4 คน เพื่อฝึกทักษะการทำงานเป็นทีม ก่อนนำชาไปจำหน่ายและต่อยอดเป็นเมนูและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ โดยผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นล้วนมาจากการมีส่วนร่วมและฝีมือของนักเรียน

นางสาวปวริศา กล่าวว่า โรงเรียนใช้แนวคิด Task Analysis หรือการย่อยงานออกเป็นขั้นตอนย่อย ๆ เพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนรู้และปฏิบัติได้ตามความสามารถของแต่ละคน ตั้งแต่การเก็บชา การแปรรูป การทำกาแฟ ไปจนถึงการทำผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น ไอศกรีมและวุ้น โดยเน้นการลงมือปฏิบัติจริงทุกขั้นตอน

“ทักษะที่นักเรียนได้รับจากโรงเรียน ไม่ว่าจะเป็นการเก็บชา การทำกาแฟ หรือการทำผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ล้วนเป็นพื้นฐานของการทำงาน เมื่อจบการศึกษา หากไปทำงานในร้านกาแฟก็มีทักษะในการทำกาแฟ หรือกลับไปทำงานที่บ้านก็สามารถนำทักษะที่ฝึกไปใช้ได้ เพราะกระบวนการเรียนการสอนทำให้เขาได้ฝึกปฏิบัติจริงทุกขั้นตอน”

ขณะเดียวกัน “ร้านกาแฟไม่ธรรมดา” ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามวัดร่องขุ่น และได้รับการสนับสนุนพื้นที่จากสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงราย จึงทำหน้าที่เสมือน “ห้องเรียนชีวิต” ให้นักเรียนได้ฝึกงานในสถานการณ์จริง ทั้งการจัดเตรียมสถานที่ การจำหน่ายเครื่องดื่มและผลิตภัณฑ์ ตลอดจนการพบปะพูดคุยกับลูกค้าและนักท่องเที่ยว

ล่าสุด วันที่ 14 สิงหาคม 2569 โรงเรียนเชียงรายปัญญานุกูลได้นำนักเรียนเข้าร่วมออกบูธเป็นครั้งแรกในงาน Eastern Lanna Coffee & Tea Festival 2026 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 14–16 สิงหาคม 2569 ณ หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย โดยสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้ประกอบการชาและกาแฟจาก 4 จังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 ได้แก่ เชียงราย พะเยา แพร่ และน่าน ได้แสดงศักยภาพ เชื่อมโยงตลาด และนำเสนอผลิตภัณฑ์แก่ประชาชนและนักท่องเที่ยว

การนำเด็กนักเรียนออกมาฝึกปฏิบัติงานนอกโรงเรียนครั้งนี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงการนำผลิตภัณฑ์มาจำหน่าย แต่ยังเป็นการเปิดพื้นที่ให้สังคมได้เห็นศักยภาพของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา ผ่านการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงตั้งแต่ “ต้นชา–การทำงาน–รายได้–ผลิตภัณฑ์–ตลาด” และเป็นอีกตัวอย่างของการจัดการศึกษาที่ไม่ได้จำกัดการเรียนรู้อยู่เพียงในตำราและห้องเรียน แต่พาเด็กออกไปเรียนรู้จากโลกของการทำงานจริง

#เชียงรายปัญญานุกูล #ชาเลือดมังกร #ร้านกาแฟไม่ธรรมดา #ห้องเรียนชีวิต #การศึกษาพิเศษ #พัฒนาทักษะอาชีพ #เด็กพิเศษ #สร้างงานสร้างอาชีพ #EasternLannaCoffeeTeaFestival2026 #เชียงราย #ชาเชียงราย #กาแฟเชียงราย #เป็นข่าว